Derneğimiz Genel Merkezi tarafından 18 Mayıs 1944 Kırım Tatar Sürgününün 82. yıldönümü vesilesiyle 16 Mayıs 2026 tarihinde 3 dilde (Türkçe, Kırım Tatarca, İngilizce) bir basın bildirisi yayınlandı.
Kırım Derneği Genel Merkezi’nden
Bundan tam 82 yıl önce, 18 Mayıs 1944 tarihinde, insanlık tarihinin en karanlık ve utanç verici sayfalarından biri Kırım topraklarında yazılmıştır. Halkın eli silah tutan erkekleri Kızıl Ordu saflarında cephede hayatlarını hiçe sayarak savaşırken; geride kalan yaşlılar, kadınlar ve çocuklar, Sovyet yönetimi tarafından topyekûn bir sürgün ve soykırım suçuna maruz bırakılarak vatanlarından koparılmıştır.
Uluslararası hukukta "insanlığa karşı suç" ve "soykırım" tanımına giren bu vahşet, sadece fiziksel bir yer değiştirme değil; bir halkın varlığını, kültürünü ve tarihsel kimliğini yeryüzünden silme girişimi olarak tarihe geçmiştir. Karanlık, havasız hayvan vagonlarında, en temel insani haklardan mahrum bırakılarak günlerce süren zorunlu yolculuklar; açlık, susuzluk ve devamındaki perişanlık neticesinde Kırım Tatar halkının nüfusunun %46’sının hayatını kaybetmesine yol açmıştır. Bu trajik bilanço, modern hukukun ve insanlık vicdanının asla kabullenemeyeceği bir demografik yıkımın belgesidir.
Onca yıllık sürgün ve acıya rağmen, Kırım Tatarları adalete olan inançlarını yitirmemiş; Sovyetler Birliği’nin son döneminden itibaren uluslararası hukukun meşru kıldığı "vatana dönüş hakkını" tamamen kendi imkânlarıyla kullanarak Kırım’da yeniden kök salmaya başlamıştır. Öz yönetimlerini kuran, eğitim, kültür ve sosyal alandaki kurumlarını küllerinden yeniden inşa eden bu onurlu halk, 1990’lı yıllardan itibaren her 18 Mayıs’ta şehir meydanlarını doldurarak matemlerini kitleler halinde anma ve varlıklarını haykırma iradesini göstermiştir.
Ancak ne hazindir ki, Sovyet zihniyetinin bugünkü uzantısı olan Putin Rusyası, 27 Şubat 2014 tarihinden itibaren Kırım’ı işgal ederek bu sistematik kötülüğü kaldığı yerden devam ettirmiştir. Kırım Tatar Milli Meclisi’nin faaliyetlerini hukuksuz bir kararla yasaklayan, milli liderleri vatanına sokmayan ve kendisine tehdit olarak gördüklerini hapislerde tutan Rusya; Kırım Tatarlarının 25 yıllık demokratik ve kültürel birikimini gasp ederken, Kırım’ı bir "açık hava hapishanesine" dönüştürmüştür.
Bugün itibariyle Kırım'da Rusya'nın işgaline karşı direnmeleri nedeniyle haksız ve mesnetsiz suçlamalarla 351 kişi siyasi mahkûm olarak bulunmaktadır. Bunlardan 60'ı kadın olmak üzere 181'i Kırım Tatarıdır. Kırım'ın toplam nüfusunun %10'u Kırım Tatarlarından oluşmakta iken siyasi mahkûmların %55'i Kırım Tatarlarıdır.
Rusya’nın Kırım Tatarlarının kimliğini yok etmeye yönelik bu sistemli baskıları sonucunda, işgalin sürdüğü 12 yıldan bu güne kadar, halkın en doğal hakkı olan matem günlerini anmasına dahi tahammül edilememektedir.
Bununla birlikte Rusya, dört yılı aşkın bir süredir Ukrayna genelinde yürüttüğü saldırganlık, yıkım ve pervasızca işlediği savaş suçları ile uluslararası toplumun vicdanını yaralamaya devam etmektedir. 18 Mayıs 1944 Soykırımı’nın sorumlularının bugünkü mirasçısı olan mevcut yönetim, geçmişin yaralarını sarmak bir yana, sürgün ve soykırım politikalarını modern dünyanın gözü önünde tırmandırmaktadır.
Kırım Tatar halkının muhaceretteki temsilcileri olarak bizler, halkımızı tarihten silmeye yönelik her türlü politikaya karşı duracağımızı; acılarımızı, haklarımızı ve milli kimliğimizi asla unutmayacağımızı ilan ediyoruz. Varlığımızı korumaktan ve demokratik prensiplerimizle hak ve adalet yolunda yürümekten asla vazgeçmeyeceğiz. İnsanlık suçu olan 18 Mayıs 1944 Kırım Tatar Sürgünü ve Soykırımı’nın 82. yıldönümünde, sürgün şehitlerimizi rahmet, minnet ve sarsılmaz bir bağlılıkla anıyoruz.
Unutmadık, unutmayacağız!
Qırım Cemiyeti Umumiy Merkezinden
1944 Senesi Mayıs 18 Kunû Qırımtatar Sûrgûnliginiñ 82 Yıllığına Bağışlanğan Matbuat Beyannamesi
Ankara, 2026 Senesi Mayıs 16 Kunû
Tamam 82 yıl evelsi, yani 1944 Senesi Mayıs 18 Kunû Qırım toprağında insaniet tarihınıñ eñ qara ve utançlı saifelerinden birisi yazıldı. Halqnıñ işke qabilietli erkekleri Qızıl Ordu cebe saflarında oz canlarını telûkege qoyıp kureşkende, artta qalğan qartlar, qadınlar, balalar sovet rejimi yaqından kutleviy sûrgûnlikke ve genosidke oğratıldı, oz vatanından zornen çıqarıldı.
Halqara uquqta «insanlıqqa qarşı cinaetler» ve «genosid» tarifine kirgen bu vahşiylik tek fizikiy yer deñiştirûv degil edi; o, halqnıñ barlığını, medenietini, tarihiy menligini yer yüzünden yoq etmege areket olaraq tarihqa kirdi. Qaranlıq, avasız mal vagonlarında kunler devamında yapılğan, eñ esas insan aqlarından marum qalğan mecburiy yolculıqlar Qırımtatar ealisiniñ 46 faizi açlıqtan, suvsuzlıqtan, soñraki felâketten olmesinen neticelendi. Bu facialı teraze kelüvü, zemaneviy qanun ve insanietniñ vicdanı iç bir vaqıt qabul etip olamaycaq demografik yoq etilme vesiqasıdır.
Yıllar devamında sûrgûnlik ve azaplar çekkenlerine baqmadan, Qırımtatarlar adaletke işançlarını coymadılar; Sovetler Birligi bitken soñ, olar halqara uquq tarafından qanunileştirilgen «qaytaruv aqqını» amelge keçirmek içûn oz vastalarından tolusınen faydalanıp, Qırımda yañıdan yerleşip başladılar. Oz-ozûni idare etmekni qurğan, oz tasil, medeniy, içtimaiy muessiselerini kulden yañıdan qurğan bu şerefli halq, 1990-ncı senelerden başlap, er mayıs 18-de şeer meydanlarını toldurıp, oz matemini kutleviy surette añmaq ve oz barlığını ilân etmek iradesini kostere.
Lâkin, acınıqlısı şunda ki, Putinniñ Rusiesi, sovet mentalitetiniñ şimdiki uzatması, 2014 senesi fevral 27-de Qırımnı işğalʹ etip, bu sistematik âmanlıqnı qaldırğan yerinde devam etti. Bir telûke, Qırımtatarlarnıñ 25 yıllıq demokratik ve medeniy muvafaqietlerini elge keçirdi, Qırımnı «açıq tûrmege» çevirdi.
Bugunki kunge Qırımda 351 insan siâsiy mabûs, aqsız ve esassız yerde Rusie istilâsına qarşılıq kosterûvinde qabaatlana. Bulardan 181 Qırımtatar, olardan 60 qadınlar. Qırımnıñ umumiy ealisiniñ 10 faizni Qırımtatarlar teşkil etseler, siâsiy mabuslerniñ 55 faiz Qırımtatarlardır. Rusieniñ Qırımtatarlarnıñ menligini silmek içûn sistematik basqısı neticesinde, atta halqnıñ oz matem kunlerini añmaq aqqı, temel aqqı, 12 yıllıq işğalʹ devamında da anılmay.
Bundan da ğayrı, Rusie dört yıldan ziâde butûn Ukraina boyunca yapılğan agressiâsı, yoq eticiligi ve ğayretsiz cenk cinaetlerinen halqara cemietniñ vicdanını aralamağa devam ete. 1944 Senesi Mayıs 18-deki genosidniñ cinaetçileriniñ mirasçısı olğan şimdiki rejim, keçmişniñ yaralarını tûzetmekten uzaq, zemaneviy dûnyanıñ butûn kozleri ogûnde oz sûrgûnlik ve genosid siâsetini ep arttıra.
Biz, icrette bulunğan Qırımtatar halqınıñ vekilleri olaraq, halqımıznı tarihtan silmege nisbeten alıp barılğan butûn siâsetniñ qarşısında turacağımıznı ilân etemiz; biz oz azaplarımıznı, aqlarımıznı, milliy menligimizni iç bir vaqıt unutmaycaqmız. Biz oz barlığımıznı saqlap qalmaqtan ve demokratik principlerimizge esaslanğan adalet ve insaflıq yolunda yürmekten iç bir vaqıt vazgeçmeycemiz. Insanlıqqa qarşı cinaet olğan 1944 Senesi 18 Mayıs Qırımtatar sûrgûnligi ve genosidniñ 82 yıllığında biz şeitlerimizni merhamet, minnetdarlıq ve sarsılmaz sadıqlıqnen hatırlaymız.
Biz unutmadıq ve iç bir vaqıt unutmaycaqmız!
From the Headquarters of the Crimean Turks Culture and Solidarity Association
Press Release Regarding the 82nd Anniversary of the Crimean Tatar Deportation of May 18, 1944
Ankara, May 16, 2026
Exactly 82 years ago, on May 18, 1944, one of the darkest and most shameful pages in human history was written on the land of Crimea. While the able-bodied men of the people fought on the front lines in the ranks of the Red Army, risking their lives, the elderly, women, and children left behind were subjected to mass deportation and genocide by the Soviet regime, being torn from their homeland.
This atrocity, defined as "crimes against humanity" and "genocide" under international law, was not merely a physical displacement; it has gone down in history as an attempt to erase the existence, culture, and historical identity of a people from the face of the earth. Forced journeys lasting days in dark, airless cattle wagons, deprived of the most basic human rights, resulted in the death of 46% of the Crimean Tatar population due to hunger, thirst, and subsequent misery. This tragic toll is a document of demographic destruction that modern law and the conscience of humanity can never accept.
Despite years of exile and suffering, the Crimean Tatars have not lost their faith in justice; since the end of the Soviet Union, they have begun to re-establish themselves in Crimea, fully utilizing their own means to exercise the "right of return" legitimized by international law. This honorable people, who established their self-governance and rebuilt their educational, cultural, and social institutions from the ashes, have demonstrated their will to commemorate their mourning en masse and proclaim their existence by filling city squares every May 18th since the 1990s.
Sadly, however, Putin's Russia , a modern-day extension of the Soviet mentality, has continued this systematic evil from where it left off by occupying Crimea on February 27, 2014. Russia, which illegally banned the activities of the Crimean Tatar National Assembly, prevented national leaders from returning to their homeland, and imprisoned those it considered a threat, has seized the 25-year democratic and cultural achievements of the Crimean Tatars, transforming Crimea into an "open-air prison."
As of today, 351 people are being held as political prisoners in Crimea on unjust and baseless charges for resisting the Russian occupation. Of these, 181 are Crimean Tatars, 60 of whom are women. While Crimean Tatars constitute 10% of Crimea's total population, they make up 55% of the political prisoners.
As a result of Russia's systematic pressure to destroy the identity of the Crimean Tatars, even the right of the people to commemorate their days of mourning, a fundamental right, has not been tolerated for 12 years since the occupation began.
However, Russia continues to wound the conscience of the international community with its aggression, destruction, and reckless war crimes throughout Ukraine for over four years. The current regime, the present-day heir to the perpetrators of the May 18, 1944 Genocide, far from healing the wounds of the past, is escalating its policies of deportation and genocide in full view of the modern world.
As representatives of the Crimean Tatar people in exile, we declare that we will stand against all policies aimed at erasing our people from history; that we will never forget our suffering, our rights, and our national identity. We will never give up on preserving our existence and walking the path of rights and justice with our democratic principles. On the 82nd anniversary of the Crimean Tatar Deportation and Genocide of May 18, 1944, a crime against humanity, we commemorate our martyrs with mercy, gratitude, and unwavering commitment.
We haven't forgotten, and we never will!
